“Ở Việt Nam, tìm đến tôi hoặc nhạc sĩ Dương Thụ để hỏi về nhạc sĩ Văn Chung là tìm đúng chỗ rồi đấy” - đang bận rộn ở Tây Nguyên để lo tưởng niệm 1 năm ngày mất của NSND Y Moan nhưng nhạc sĩ Nguyễn Cường vẫn hồ hởi chia sẻ qua điện thoại. Ông nhấn mạnh: “Hơn cả một nhạc sĩ, Văn Chung là một nhà cách mạng của âm nhạc VN. Hiếm có người nào xứng đáng được trao giải thưởng Hồ Chí Minh về âm nhạc hơn ông”.
Với tôi và nhiều nhạc sĩ bạn tôi, như Phó Đức Phương, Dương Thụ, Trần Tiến... thì nhạc sĩ Văn Chung là một trong bốn cây đại thụ lớn nhất, có ảnh hưởng nhất của nền âm nhạc cách mạng VN, gồm nhạc sĩ Đỗ Nhuận, Nguyễn Xuân Khoát, Văn Chung và Phạm Duy.
Nhạc sĩ Văn Chung (1914-1984) tên thật là Mai Văn Chung, quê ở Phù Tiên, Hưng Yên. Ông nguyên là Giám đốc Nhà hát Nhạc vũ kịch VN, Ủy viên thường vụ BCH Hội Nhạc sĩ VN khóa II.
Âm nhạc của ông hồn hậu, chất phác, giàu âm điệu dân gian với những sáng tác mang một ngôn ngữ, bút pháp mới… Ông có những tác phẩm tiêu biểu: Đếm sao, Lỳ và sáo, Pi nọong ơi!, Gái thôn Đoài- trai thôn Thượng, Hò dân cày, Tính hẹn cùng tình, Quê tôi giải phóng, Lượn tròn lượn khéo, Ba cô gái đảm…
Ngoài ra ông còn viết tiểu phẩm nhạc không lời như: Tiếng sáo quê hương (viết cho flute), Hương lúa (viết cho piano), viết âm nhạc cho kịch múa (Nguồn: Tuyển tập: Nhạc sĩ Việt Nam hiện đại, Hội Nhạc sĩ VN xuất bản)
Bài hát đầu tiên của nhạc sĩ Văn Chung mà tôi được nghe là Quê tôi giải phóng. Nghe là thích ngay, vì nó quá hấp dẫn. Lúc đó tôi còn nhỏ, chỉ thích một cách cảm tính thôi chứ chưa đánh giá được hết tầm vóc và sự sâu sắc của nó.
Mãi tới khi làm nghệ thuật, tiếp xúc với âm nhạc phương Tây, với dân ca VN nhiều, tôi mới bắt đầu hiểu giá trị lớn lao của Quê tôi giải phóng.
Bài hát vừa có giai điệu vô cùng VN, mà lại có những đoạn nói rất gần với nhạc rap bây giờ. Giới trẻ ngày nay cứ tưởng nhạc rap du nhập từ nước ngoài là mới mẻ, hiện đại. Nhưng thực ra nhạc sĩ Văn Chung đã làm từ lâu rồi, mà lại làm rất hay, rất hấp dẫn.
Lấy ví dụ như thế để thấy nhạc sĩ Văn Chung là gương mặt âm nhạc vô cùng độc đáo. Những đóng góp của ông trong thời kì kháng chiến chống Pháp và đầu chống Mỹ đã đưa ông lên vị trí là một trong những người khai sáng cho nền tân nhạc VN.
Vì sao tôi nói thế?
Chúng ta thử nhìn lại thời kì của ông, khi mà dòng nhạc tiền chiến với sự ủ rũ, thê lương của nó đang bao trùm lên đời sống âm nhạc thì Văn Chung xuất hiện. Âm nhạc của ông tươi trẻ, đầy sức sống, nó giống như một làn gió đầy sinh khí thổi vào và làm thay đổi nền ca khúc VN lúc đó.
Nếu như nhạc Đỗ Nhuận tựa như một chàng trai VN hào sảng, mạnh mẽ với Giải phóng Điện Biên, Đồi Him Lam... thì nhạc Văn Chung lại có gì đó dí dỏm, trữ tình, không kém phần mạnh mẽ mà lại quá đỗi đậm đà chất Việt. Đỗ Nhuận và Văn Chung chính là những gương mặt làm nên cuộc cách mạng cho âm nhạc VN, mang lại sức sống mới cho các tác phẩm âm nhạc.
Khi nói về đóng góp của các nhạc sĩ, người ta hay tính đến những ca khúc hay. Ca khúc của Văn Chung đương nhiên là rất hay, các bạn cứ thử tìm nghe những Quê tôi giải phóng, Lỳ và sáo, Lượn tròn lượn khéo… thì sẽ thấy.
Nhưng đóng góp của nhạc sĩ Văn Chung cho nền âm nhạc VN lớn hơn nhiều chuyện ca khúc hay. Tầm vóc của ông, sự lớn lao của ông nằm ở những sáng tạo và đóng góp mới cho ngôn ngữ âm nhạc. Đó mới chính là những điều góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền âm nhạc VN.
Chỉ cần 4 bài hát, là Quê tôi giải phóng, Lỳ và sáo, Lượn tròn lượn khéo, Tính hẹn cùng tình đã đủ để đưa Văn Chung thành gương mặt âm nhạc độc đáo và mới mẻ bậc nhất của nền âm nhạc VN. Bài Tính hẹn cùng tình- một bài hát viết về người phụ nữ chẳng hạn. Tôi ngỡ ngàng, kinh ngạc vì sự lạ lùng trong đó. Lạ từ ca từ, hình ảnh cho đến giai điệu. Lạ lùng mà không xa lạ, không lai căng chút nào, nó VN lắm.
Khách quan mà nói, về phương diện phát triển ngôn ngữ âm nhạc, nhạc sĩ Văn Chung lớn hơn rất nhiều nhạc sĩ đã được trao giải thưởng HCM. Chính nhạc sĩ Văn Chung, chứ không phải ai khác, là một ngọn đuốc dẫn đường cho những tác giả sau này tâm huyết với nền âm nhạc dân tộc.
Ông cho chúng tôi một niềm tự hào, niềm tin rằng từ chất liệu của dân ca VN có thể khai thác để làm nên những tác phẩm âm nhạc đẹp đẽ và hiện đại.
Cho nên, có thể nói nhạc sĩ Văn Chung chính là người mở đường cho nền ca khúc khai thác chất liệu dân ca làm nên bản sắc VN. Trong bối cảnh ca khúc VN đang rơi vào tình trạng hỗn loạn, nhăng nhít như hiện nay, thì càng thấy âm nhạc của ông lớn lao, vĩ đại.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét